شلیک به ساعت ها

 

شلیک به ساعت ها 

مهدی یعقوبی(هیچ)

در اواخر ژوئیه سال ۱۸۳۰، مردم پاریس علیه حکومت سلطنتی شارل دهم دست به انقلاب زدند (انقلاب دوم فرانسه). در نخستین غروبِ درگیری‌های مسلحانه، پدیده‌ای شگفت‌ انگیز و کاملاً خودجوش رخ داد. در چندین نقطه‌ مختلف شهر پاریس، انقلابیونی که در سنگرها می‌جنگیدند، به طور همزمان و بدون هیچ هماهنگی قبلی، تفنگ‌های خود را به سمت برج‌های ساعت شهر نشانه رفتند و به صفحه‌ ساعت‌ها شلیک کردند.

 شورشیان  گلوله‌های تفنگ را به سمت صفحه ساعت‌ها شلیک می‌کردند ، گویی می‌خواستند زمان را که نماد رژیم سابق بود، بکشند. البته گلوله‌ها نمی ‌توانند جلوی گذر زمان را بگیرند، اما این حرکت قدرتمند بود: تخریب ساعت‌ها به معنای نابودی یک نظم ظالمانه کهن بود. در  شلیکها، معنایی عمیق نهفته بود مبنی بر اینکه زمان، آنطور که توسط مقامات اندازه‌ گیری و اعمال می‌ شود، دیگر بدون چالش حکومت نخواهد کرد .

والتر بنیامین در رساله‌ خود، شعرِ یکی از شاهدان عینی آن شب را نقل می‌کند:

کیست که باور کند؟

می‌گویند که یوشع‌های نوین در پای هر برج،

گویی که از خودِ "زمان" به خشم آمده باشند،

به صفحه‌ی ساعت‌ها شلیک می‌کردند تا روز را متوقف کنند!

اگر این عمل یا مشابه آن در ایران امروز تحت حاکمیت ملاها صورت میگرفت.  این حرکت متهورانه را به فتنه گران و اغتشاشگران نسبت می دادند که به بیت المال آسیب می رسانند. بیاد بیاوریم که ملاهای اشغالگر معترضان را به خاطر لگد یا آتش زدن سطل آشغال  به محاربه متهم کردند و اعدام2 . 

 اتفاقا  در کتاب های مربوط به پادشاهی شارل دهم یا لویی فیلیپ با عنون وندالیسم و آشوب های خیابانی طبقات فرو دست در روزهای درگیری  27 تا 29 ژوئیه 1830 ثبت شده است.

براستی چرا شورشیان تفنگ های خود را به سمت ساعت ها نشانه رفتند و شلیک کردند. 

بنیامین می‌گوید این شلیک‌ها، شلیک به یک ابزار مکانیکی ساده نبودند؛ این یک «آگاهی انقلابی ناخودآگاه» بود. انقلابیون با این کار، دو مفهوم بزرگ را هدف گرفتند:

1 - انفجار در تسلسل زمانِ طبقه حاکم 

ساعت در دوران مدرن و پس از انقلاب صنعتی، به ابزار سرکوب تبدیل شد. زمانِ ساعتی، زمانی است «یکنواخت، خالی و پیوسته» . زمانی که دیکته می‌کند: «تیک‌تاک... ثانیه‌ها می‌گذرند، امروز مثل دیروز است و فردا مثل امروز خواهد بود؛ کارگران باید سر ساعت به کارخانه بروند، سرمایه‌داری به رشد خود ادامه می‌دهد و تاریخ به طور طبیعی به سمت جلو پیش می‌رود».

بنیامین معتقد است این زمانِ خطی، زمانِ «سنتِ ستمگران» است؛ امتدادِ همان وضعیتی که فاجعه را نرمال جلوه می‌دهد. انقلابیون در لحظه‌ی اکشن و کنش، دریافتند که برای تغییر جهان، ابتدا باید پیوستگی این زمانِ ظالمانه را منفجر کنند. شلیک به ساعت، یعنی: «ما دیگر این بازی تیک‌تاک شما را که توهمِ پیشرفت ایجاد می‌کند، بازی نمی‌کنیم.»

2- تفاوت ساعت و تقویم

بنیامین میان ساعت و تقویم تمایز قائل می‌شود. ساعت، زمان را به بخش‌های بی‌روح و مکانیکی تقسیم می‌کند که مدام تکرار می‌شوند. اما تقویم، برعکس، زمانِ یادآوری است؛ تقویم‌ها یادبودِ روزهایی هستند که اتفاقی بزرگ (مثل یک انقلاب یا یک رهایی) در آن‌ها رخ داده است.

وقتی انقلاب‌های بزرگ (مانند انقلاب فرانسه) پیروز می‌شدند، اولین کارشان تغییر تقویم بود (مثلاً سال را از مبدأ انقلاب آغاز می‌کردند). شلیک به ساعت‌ها، تلاش برای نابود کردن زمانِ مکانیکیِ ساعت و ورود به زمانِ کیفی و تاریخیِ تقویم بود.

******

همان کاری را که قرار است ایران آزاد در فردای پیروزی انقلاب انجام دهد. تغییر تقویم تحمیلی قمری کنونی که هیچ ربطی به با تاریخ و فرهنگ ایران ندارد با تقویمی که هویت ایران و ایرانی داشته باشد.

******

1- "یوشع" نام پیامبری در عهد عتیق است که طبق روایت‌ها، برای پیروزی در نبرد، حرکت خورشید را در آسمان متوقف کرد

2 - رضا شفاخواه وکیل دادگستری با انتشار متنی در حساب شخصی خود در شبکه اجتماعی ایکس نوشته:هیچوقت صدای ⁧‫محسن شکاری‬⁩ در راهروی دادگاه انقلاب و مقابل شعبه ۲۸ یادم نمیره که با پوزخندی میگفت: مگه میشه بخاطر یک سطل آشغال و یک خراش ساده کسی رو اعدام کنند؟