تا فکر شما که در غل و زنجیر است - آزادی دست و پایتان تزویر است - برخیز و غبار روح خود را بتکان - اندیشه نو شدن همان تغییر است - مهدی یعقوبی (هیچ)
Thursday, July 02, 2026
درویشی تهی دست از کنار باغ کریم خان زند عبور میکرد
درویشی تهی دست از کنار باغ کریم خان زند عبور میکرد. چشمش به شاه افتاد و با دست اشاره ای به او کرد. کریم خان دستور داد درویش را به داخل باغ آوردند. کریم خان گفت: «این اشاره های تو برای چه بود؟»
درویش گفت: «نام من کریم است و نام تو هم کریم و خدا هم کریم. آن کریم به تو چقدر داده است و به من چی داده؟»
بریدن درختان انگور (تاکستانها) به فرمان توبه شاه طهماسب اول صفوی
بریدن درختان انگور (تاکستانها) به فرمان توبه شاه طهماسب اول صفوی
که در پی آن، دستور داد تمام مشروب فروشیها، شیرهخانهها و قمارخانهها را در سراسر قلمرو ایران تعطیل کنند و درختان انگورِ مخصوص تولید شراب را از ریشه درآورند.
شاه طهماسب یکم پس از یک دوره بیماری سخت و پشیمانی از افراط در خوش گذرانی های جوانی، تصمیمی مذهبی و سختگیرانه گرفت که تاریخ اجتماعی ایران دوره صفویه را به شدت تحت تأثیر قرار داد.
در رسم شاعری قابوسنامه عنصرالمعالی
در رسم شاعری
قابوسنامه عنصرالمعالی
ای پسر، اگر شاعر باشی جهد کن تا سخن تو سهل ممتنع باشد و بپرهیز از سخن غامض و بچیزی که تو دانی و دیگری نداند که بشرح حاجت افتد مگوی، که این شعر از بهر مردمان گویند نه از بهر خویش و بوزن و قوافیت قناعت مکن و بیصناعتی و ترتیبی شعر مگوی، که شعر راست ناخوش بود، صنعت و چربک باید که بود و شعر در ترجمه مردم را ناخوش آید، با صناعت باید برسم شعرا، چون:
Monday, June 29, 2026
آیا امام علی خوارج را سوزاند
آیا امام علی خوارج را سوزاند؟
در یک وبسایت خواندم که علی بن ابوطالب (رضی الله عنه) در دوران خلافت خود برخی از خوارج را سوزاند. اما این موضوع مرا گیج کرد، زیرا حدیثی را که میدانیم در آن پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) شکنجه دیگران با آتش را ممنوع کرده است، زیرا این نوعی شرک به خداست. پس چگونه علی (رضی الله عنه) این کار را انجام داد؟
و بر شما باد سلام و رحمت و برکات خداوند.
توقف در کنار جنگل در یک شب برفی رابرت فراست
توقف در کنار جنگل در یک شب برفی
رابرت فراست
این شعر دربارهٔ مردی است که در یک عصر برفی کنار جنگلی توقف میکند. سکوت، زیبایی و ژرفای طبیعت او را مجذوب میکند و لحظهای در آرامش برفریزی غرق میشود. با این حال، او به یاد میآورد که در زندگی «قولها و مسئولیتهایی» دارد و نمیتواند در این آرامش بماند؛ باید به مسیرش ادامه دهد.
شعر تضادی میان آرامش طبیعت و تعهدهای زندگی را نشان میدهد
چرا در تاریخ ادبیات جهان، منتقدان و اساتید ادبیات این شعر را یکی از بزرگ ترین شاهکارهای قرن بیستم میدانند؟
راز این موضوع در سه لایه پنهان است که در نگاه اول دیده نمیشوند:
سعدی ذات بد
سعدی - گلستان باب اول در سیرت پادشاهان
طایفهٔ دزدانِ عرب بر سرِ کوهی نشسته بودند و منفذِ کاروان بسته، و رعیّتِ بُلْدان از مَکایدِ ایشان مرعوب و لشکرِ سلطان مغلوب. بهحکمِ آنکه مَلاذی مَنیع از قلّهٔ کوهی گرفته بودند و مَلجأ و مأوای خود ساخته. مدبّرانِ ممالک آن طرف در دفعِ مضرّت ایشان مشاورت همیکردند که اگر این طایفه هم برین نَسَق روزگاری مداومت نمایند مقاومت ممتنع گردد.
Friday, June 26, 2026
احمد کسروی محرم
هنگامی که روسها در حال بدار کشیدن آزادیخواهان و دلاوران تبریز در روز عاشورای سال ۱۲۹۰ بودند صدای طبل و سنج از کوچه پس کوچههای تبریز شنیده میشد و مردم تبریز در حال عزاداری برای حسین ابن علی بودند.
قصیده «جهنم» ملکالشعرا بهار
قصیده «جهنم» یکی از اشعار طنزآمیز، انتقادی و نمادین ملکالشعرا بهار است که در ظاهر تصویری هولناک از دوزخ میسازد، اما در باطن به نقد تند جامعه، خرافات و مدعیان دینداری زمانه خود میپردازد.
اگرچه ظاهر ابیات ابتدایی با توصیف اژدها، کرکس کوه قاف، چاه ویل و مارهای هشتپا بسیار مذهبی و ترسناک به نظر میرسد، اما بهار با رندی خاص خود، مسیر شعر را به سمت یک طنز سیاه اجتماعی کج میکند.
Sunday, June 21, 2026
ترور خواجه نظامالملک توسط حشاشین
خواجه نظامالملک طوسی، وزیر نامدار سلجوقی، در ۱۰ رمضان ۴۸۵ هجری قمری (۱۴ اکتبر ۱۰۹۲ میلادی) در راه بغداد توسط یکی از فداییان اسماعیلی (حسن صباح) به ضرب چاقو به قتل رسید. این ترور در اوج قدرت او و درگیریهای سیاسی با دربار رخ داد.
مرگ نظامالملک ضربه بزرگی به امپراتوری سلجوقی وارد کرد. تنها ۳۵ روز پس از این واقعه، ملکشاه نیز به طرز مشکوکی درگذشت.
سقراط در مورد ایرانیان
سقراط در مورد ایرانیان
در کتاب معروف " ضیافت (افلاطون) " مکالمه ای میان سقراط و " آلکبیادس " یکی از اشرافِ آتن صورت میگیرد و هنگامی که صحبت به مقایسه ی اشرافِ آتن و ایران و تربیت آنها میرسد سقراط به آلکبیادس که به دنبال رسیدن به تاج و تخت است چنین میگوید :
سقراط خطاب به آلکبیادس :
منشین با بدان که صحبت بد
Wednesday, June 10, 2026
روحانیون تنها یک خطر مهیب را می شناسند و آن علم است
دجال
فریدریش نیچه
این متن بخشی از کتاب معروف «دجال» (The Antichrist) اثر فیلسوف بزرگ آلمانی، فریدریش نیچه است. نیچه در این بخش با لحن طنزآمیز و انتقادی خاص خود، به نقد روایتهای مذهبی درباره آفرینش و علم میپردازد.
The clergy know only one terrible danger, and that is science.
Nietzsche
روحانیون تنها یک خطر مهیب را می شناسند و آن علم است
نیچه در این کتاب، تقابل میان دین و علم از اینجا ریشه میگیرد:خطر علم برای دگمها: علم بر پایه «شک»، «پرسشگری» و «اثباتگرایی» استوار است. این ویژگیها پایههای جزماندیشی (Dogmatism) و باورهای کورکورانهای را که نهادهای مذهبی برای حفظ قدرت و نفوذ خود به آن نیاز دارند، متزلزل میکند.جستجوی حقیقت زمینی: روحانیون به دنبال حفظ اقتدار خود از طریق مفاهیم ماوراءالطبیعی هستند، در حالی که علم، انسان را به سوی حقایق ملموس، زمینی و اثباتپذیر هدایت میکند. از نظر نیچه، هر جا که علم رشد کند، خرافات و قدرتِ روحانیون کاهش مییابد.
سخنرانی رضاشاه هنگام عزیمت اولین سری از دانشجویان به اروپا
سخنرانی رضاشاه هنگام عزیمت اولین سری از دانشجویان به اروپا
به غرب بروید علم آن ها را بیاموزید
متخصص شوید و به کشور خود برگردید
و به کشورتان خدمت کنید.
درحالیکه چشمانش اشک آلود بود گفت :
همه منتظر بازگشت شمایند! شاید آنوقت من نباشم،
قتیبه بن مسلم باهلی هزاران ایرانی را قتل عام کرد اما قبر او را ایرانیان زیارتگاه قرار دادند
بدتر از جنگ
Saturday, June 06, 2026
اشک رضاشاه
اشک رضا شاه به روایت معروف استاد باستانی پاریزی در کتاب
«شاهنامه آخرش خوش است» اشاره دارد. ماجرای شبی است که پس از شنیدن ابیاتی از شاهنامه فردوسی درباره سرنوشت تلخ ایران باستان، شاه به شدت منقلب شد.جزییات این واقعه تاریخی به شرح زیر است:
نواهای پهلوی و ترانه های خسروانی در زمان حمله تازیان به ایران
در یکی از حجاریهای طاق بستان کرمانشاه، یک گروه موسیقی ترسیم شده است که بانوان نوازنده مشغول نواختن هستند و به نظر میآید چند نفر هم سرپرستی این گروه را بر عهده دارند.
*****
در سراسر آن بیابانهای فراخ بیپایان اگر نغمهیی طنین میافکند، سرود جنگ و غارت و نوای رهزنی و مردمکشی بود. نه پندی و حکمتی بر زبان قوم جاری بود و نه شوری و مهری از لبهایشان میتراوید. شعرشان توصیف پشگ شتر بود و خطبهشان تحریض به جنگ. به خلاف ایران که زبان آن سراسر معنی و حکمت بود. اندرزنامههای لطیف و سخنان دلپذیر داشت. کتابهای دینی و سرودهای آسمانی زمزمه مینمودند و داستانهای شیرین از پادشاهان گذشته در خداینامهها میسرودند.
Tuesday, June 02, 2026
مازیار؛ کابوس تازیان
مازیار؛ کابوس تازیان
در میانه سده سوم هجری، زمانی که خلافت عباسی در اوج قدرت بود و ایران هنوز از زخمهای سقوط ساسانیان خونچکان، مردی از دل جنگلهای انبوه طبرستان برخاست؛ مردی که نامش مازیار بود و سرنوشتش گره خورده بود به آخرین تلاشهای ایرانیان برای بازگرداندن استقلال و هویت از دسترفته. او نه یک شورشی ساده، بلکه وارث یکی از کهنترین خاندانهای ایرانی بود؛ خاندان کارنوندیان، بازماندگان سوخرا، سردار بزرگ ساسانی. در روزگاری که بسیاری از خاندانهای ایرانی یا در ساختار خلافت حل شده بودند یا قدرتشان را از دست داده بودند، مازیار هنوز بر کوههای صعبالعبور طبرستان تکیه داشت؛ جایی که عربها هرگز نتوانسته بودند کاملاً بر آن مسلط شوند.
Wednesday, May 27, 2026
محض جاکشی برای شاه و وزیر
عبدالحسین خان فخرالملک لقب ناصرالسلطنه گرفته. این عبدالحسین خان به قدری در این مدت دو سه سال به شاه و مملکت خیانت کرده که اگر یک وقتی به دست می آمد باید او را قطعه قطعه میکردند اما چون در سفر فرنگ دو نفر روسپی فرنگی با خود آورده و تقدیم شاه و وزیر اعظم نموده و گویا پسند خاطر آنها شده تمام تقصیرات عبدالحسین خان عفو گشته به علاوه امتیازات تازه ایی به وی بخشیدند. این است وضع دولت ما! به عوض اینکه خادم را نعمت و خائن را زحمت دهند محض جاکشی برای شاه و وزیر از آن همه تقصیرات یک نفر خائن میگذرند و جاکش را عزیز و محترم میشمارند و خادم را خوار و حقیر.
الحق و الانصاف که شغل خوبی است،فقط اسمش بد جا افتاده.
*****
روزنامه خاطرات اعتمادالسلطنه
۱۶ شوال ۱۳۰۹ قمری
Sunday, May 24, 2026
Thursday, May 21, 2026
آیا دانشمندان دعا میکنند؟ پاسخ انیشتین به سوال یک دختر بچه
دختری به نام فیلیس رایت (Phyllis Wright) از طرف کلاس مدرسه مذهبی خود در نیویورک، نامهای به اینشتین نوشت و از او پرسید:
«آیا دانشمندان دعا میکنند؟ و اگر چنین است، برای چه چیزی دعا میکنند؟».
اینشتین تنها ۵ روز بعد، در تاریخ ۲۴ ژانویه ۱۹۳۶ پاسخ او را با زبانی ساده و در عین حال عمیق داد.
رساله مبشره شاهیه در اثبات ظهور مهدی
هر کسی باید در کنار جویباری کوچک خاموش بنشیند و گوش بسپارد
Everybody should be quiet near a little stream and listen
هر کسی باید در کنار جویباری کوچک خاموش بنشیند و گوش بسپارد
این جمله متعلق به روت کروس (Ruth Krauss)، نویسنده مشهور کتابهای کودکان اهل آمریکا است.
Thursday, May 14, 2026
Wednesday, May 13, 2026
شاه طهماسب ، خواهر خود را براي ازدواج با امام زمان شوهر نداد تا که
شاه طهماسب ، خواهر خود را براي ازدواج با امام زمان شوهر نداد تا که..
«شاه طهماسب خواهری دارد که او را در اندرونِ کاخ نگاه میدارد و به هیچکس به زنی نمیدهد؛ چرا که شاه میگوید و باور دارد که میخواهد او را به همسری مهدی (علیهالسلام) درآورد. همچنین شاه اسب سفیدی دارد که همواره برای مهدی آماده است. این اسب زین و نعلهایی از طلا و نقره دارد و هیچکس حق سوار شدن بر آن را ندارد.»
سفرنامه ميكله ممبره
Saturday, May 09, 2026
قتل بی رحمانه قلندرانی که شاه طهماسب را «امام زمان» مینامیدند
شاه طهماسب برخلاف پدرش (شاه اسماعیل اول)، تلاش گستردهای کرد تا حکومت صفویه را از عقاید غلوآمیز و صوفیانه قزلباشان دور کند و آن را منطبق بر شریعت رسمی تشیع جعفری سازد.
در عقیده شیعه دوازدهامامی، امام دوازدهم (عج) در غیبت است. ادعای مهدویت یا نامیدن یک شاه به عنوان امام زمان، از نظر علمای بزرگی چون محقق کرکی (که نفوذ بالایی بر شاه داشت) «کفر آشکار» و «بدعت» بود.
Friday, May 08, 2026
شلیک به مردم پاشنه آشیل دیکتاتورها
آگاهی دشمن استبداد است
دیکتاتورها دوست دارند مردم را در جهل نگه دارند، زیرا آگاهی دشمن استبداد است
افلاطون
*****
دیکتاتورها معمولا با شیوههای خشن و یا تقلب در انتخابات به پیروزی میرسند ( البته نه در دیکتاتوری های عمامه دار که خود را نماینده خدا روی زمین میدانند) اما سؤال بعدی مساله حفظ قدرت است. حفظ قدرت تنها با ارعاب، دستگیری و اعدام ممکن نیست. دیکتاتور باید به شیوههای مختلف مردم را با یک شخصیت متعالی کاریزماتیک و ترسیم آیندهای موعود بفریبد. او در اینجا به کیش شخصیت، ایدئولوژی و دستگاه عریض و طویل تبلیغات نیاز دارد تا شخصیت رهبر را پروبال دهد، تصویر کاذب و فراواقعیاش را با سانسور و تبلیغات پیوسته در ذهن مردم جا بیندازد
معنای آزادی جرج اورول
«اگر آزادی اصلاً معنایی داشته باشد، یعنی حقِ گفتنِ چیزهایی که دیگران دوست ندارند بشنوند.
آزادی یعنی توانِ بیانِ حقیقتهای ناخوشایند
صداقت، آسایش را به چالش می کشد

















































